Symbole Polski

O godle, barwach i hymnie

Ustawa (do zapisania)

Dz.U. 1980 Nr 7 poz. 18

USTAWA

z dnia 31 stycznia 1980 r.

o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej

oraz o pieczęciach państwowych1)

Wstęp (uchylony)2)

Art. 1.

1. Orzeł biały, biało-czerwone barwy i "Mazurek Dąbrowskiego" są symbolami Rzeczypospolitej

Polskiej3).

2. Otaczanie tych symboli czcią i szacunkiem jest prawem i obowiązkiem każdego

obywatela Rzeczypospolitej Polskiej3) oraz wszystkich organów państwowych, instytucji

i organizacji.

3. Symbole Rzeczypospolitej Polskiej3) pozostają pod szczególną ochroną prawa,

przewidzianą w odrębnych przepisach.

Art. 2.

1.4) Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego ze złotą koroną na

głowie zwróconej w prawo, z rozwiniętymi skrzydłami, z dziobem i szponami

złotymi, umieszczony w czerwonym polu tarczy.

2. Wzór godła Rzeczypospolitej Polskiej3) zawiera załącznik nr 1.

Art. 2a.5)

Wizerunku orła ustalonego dla godła używają:

1) organy władzy państwowej;

2) organy administracji rządowej;

3) gminy, związki międzygminne oraz ich organy;

1) Ze zmianami wprowadzonymi przez art. 43 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji

rządowej (Dz.U. Nr 141, poz. 943 oraz z 1998 r. Nr 162, poz. 1122), która weszła w życie

z dniem 1 kwietnia 1999 r., i art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o godle,

barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 172, poz. 1439), która weszła w życie z

dniem 24 września 2005 r.

2) Przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 1990 r. o zmianie przepisów o godle, barwach i hymnie

Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 10, poz. 60), która weszła w życie z dniem 22 lutego 1990 r.

3) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 43 pkt 1 ustawy wymienionej jako pierwsza w odnośniku 1.

4) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.

5) Dodany przez art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z

wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz.U. Nr 162, poz. 1126), która weszła w życie z dniem

1 stycznia 1999 r.

Opracowano na podstawie:

tj. Dz.U. z

2005 r. Nr 235, poz.

2000, z 2006 r. Nr

220, poz. 1600.

CKancelaria Sejmu s. 2/8

2006-12-20

4) powiaty, związki powiatów oraz ich organy;

5) samorządy województw oraz ich organy;

6) sądy, prokuratury i komornicy sądowi;

7) samorządowe kolegia odwoławcze;

8) regionalne izby obrachunkowe;

9) jednostki organizacyjne Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;

10) jednostki organizacyjne Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej

i Obrony Cywilnej Kraju;

11) jednostki organizacyjne Służby Więziennej;

12) szkoły publiczne, szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych,

państwowe szkoły wyższe, niepaństwowe szkoły wyższe;

13) inne podmioty, jeżeli przepisy szczególne uprawniają je do używania wizerunku

orła.

Art. 3.

1.6) Godło Rzeczypospolitej Polskiej3) umieszcza się w szczególności w pomieszczeniach

urzędowych i salach posiedzeń, salach wykładowych i lekcyjnych należących

do:

1) organów państwowych;

1a)7) organów gmin, powiatów, samorządów województw oraz związków jednostek

samorządu terytorialnego;

1b)8) klubów, kół i zespołów poselskich, senackich i parlamentarnych oraz biur

poselskich, senatorskich i poselsko-senatorskich;

2) jednostek Sił Zbrojnych;

3) szkół i placówek oświatowo-wychowawczych;

4) przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych oraz innych oficjalnych

przedstawicielstw i misji za granicą.

1a.9) Na budynkach siedzib podmiotów, o których mowa w art. 2a, umieszcza się

urzędowe tablice z godłem Rzeczypospolitej Polskiej oraz urzędowe tablice z

napisem nazwy tego podmiotu.

1b.9) Urzędowa tablica z godłem ma kształt owalny w układzie pionowym, obwódkę

biało-czerwoną i tło szare, na którym znajduje się godło Rzeczypospolitej Polskiej.

Urzędowa tablica z napisem jest prostokątna w układzie poziomym, ma tło

czerwone, a litery napisu białe.

2.10) Godło Rzeczypospolitej Polskiej można umieszczać w innych miejscach niż

wymienione w ust. 1, z uwzględnieniem art. 1 ust. 2.

6) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 lutego 2004 r. o zmianie ustawy o

godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 49, poz. 467), która weszła w życie z

dniem 10 kwietnia 2004 r.

7) Dodany przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 maja 1990 r. o zmianie ustawy o samorządzie terytorialnym

oraz innych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 199), która weszła w życie z dniem 27 maja 1990 r.; w

brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 5.

8) Dodany przez art. 49 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U.

Nr 73, poz. 350), która weszła w życie z dniem 1 lipca 1996 r.

9) Dodany przez art. 1 pkt 2 lit. a ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 1.

10) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 6.

CKancelaria Sejmu s. 3/8

2006-12-20

3. Jednostki organizacyjne wymienione w ust. 1 pkt 4, w wypadkach przewidzianych

w prawie i zwyczajach międzynarodowych, umieszczają godło Rzeczypospolitej

Polskiej3) także na obiektach stanowiących ich siedziby urzędowe.

4.11) Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wzory oraz wymiary urzędowych

tablic z godłem Rzeczypospolitej Polskiej i napisem, a także sposób ich

umieszczania na budynkach siedzib podmiotów, o których mowa w art. 2a, biorąc

pod uwagę czytelność i estetykę tablic oraz funkcjonalność ich umieszczania.

Art. 4.

1. Barwami Rzeczypospolitej Polskiej3) są kolory biały i czerwony, ułożone w

dwóch poziomych, równoległych pasach tej samej szerokości, z których górny

jest koloru białego, a dolny koloru czerwonego.

2. Przy umieszczaniu barw Rzeczypospolitej Polskiej3) w układzie pionowym kolor

biały umieszcza się po lewej stronie płaszczyzny oglądanej z przodu.

3. Wzór barw Rzeczypospolitej Polskiej3) zawiera załącznik nr 2.

Art. 5.

1. Barwy Rzeczypospolitej Polskiej3) stanowią składniki flagi państwowej Rzeczypospolitej

Polskiej3).

2.12) Każdy ma prawo używać barw Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności w

celu podkreślenia znaczenia uroczystości, świąt lub innych wydarzeń, z uwzględnieniem

art. 1 ust. 2.

3. (uchylony).13)

Art. 6.

1. Flagą państwową Rzeczypospolitej Polskiej3) jest prostokątny płat tkaniny o barwach

Rzeczypospolitej Polskiej3), umieszczony na maszcie.

2. Flagą państwową Rzeczypospolitej Polskiej3) jest także flaga określona w ust. 1, z

umieszczonym pośrodku białego pasa godłem Rzeczypospolitej Polskiej3).

3. Wzory flagi państwowej Rzeczypospolitej Polskiej3) i flagi państwowej z godłem

Rzeczypospolitej Polskiej3) zawiera załącznik nr 3.

Art. 6a.14)

Ustanawia się dzień 2 maja Dniem Flagi Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 7.

1.15) Flagę państwową Rzeczypospolitej Polskiej podnosi się na budynkach lub przed

budynkami stanowiącymi siedziby urzędowe albo miejsce obrad:

1) Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej;

11) Dodany przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 1.

12) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 6.

13) Przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 6.

14) Dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 6.

15) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.

CKancelaria Sejmu s. 4/8

2006-12-20

2) Senatu Rzeczypospolitej Polskiej;

3) Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;

4) Rady Ministrów oraz Prezesa Rady Ministrów;

5)16) organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego - w czasie ich

sesji;

6)17) organów administracji rządowej i innych organów państwowych oraz

państwowych jednostek organizacyjnych, a także organów jednostek samorządu

terytorialnego i samorządowych jednostek organizacyjnych - z okazji

uroczystości oraz rocznic i świąt państwowych.

2. Flagę państwową Rzeczypospolitej Polskiej3) podnoszą również polskie statki

żeglugi śródlądowej.

3.18) Flagę państwową Rzeczypospolitej Polskiej można umieszczać w innych miejscach

niż wymienione w ust. 1 i 2, z uwzględnieniem art. 1 ust. 2.

Art. 8.

1. Flagę państwową z godłem Rzeczypospolitej Polskiej3) podnoszą:

1) przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne oraz inne oficjalne

przedstawicielstwa i misje za granicą na budynkach lub przed budynkami ich

siedzib urzędowych, a także kierownicy tych przedstawicielstw, urzędów i

misji na swych rezydencjach i środkach komunikacji - w wypadkach przewidzianych

w prawie i zwyczajach międzynarodowych;

2) cywilne lotniska i lądowiska;

3) cywilne samoloty komunikacyjne podczas lotów za granicą;

4) kapitanaty (bosmanaty) portów - na budynkach lub przed budynkami stanowiącymi

ich siedziby urzędowe.

2.19) Minister właściwy do spraw zagranicznych określi, w drodze rozporządzenia,

szczegółowe zasady dotyczące postępowania w sprawach, o których mowa w

ust. 1 pkt 1, uwzględniając praktykę i zwyczaje istniejące w państwie przyjmującym,

określając sytuacje, w których podnoszenie flagi państwowej jest obowiązkowe,

oraz określając szczegółowo jej usytuowanie.

3.20) Minister Transportu i Gospodarki Morskiej21) określi sposób podnoszenia flagi

państwowej z godłem Rzeczypospolitej Polskiej3) na cywilnych lotniskach i lądowiskach

oraz na cywilnych samolotach komunikacyjnych podczas lotów za

granicą.

4. Minister Obrony Narodowej określi, w drodze zarządzenia, sposób używania

flagi państwowej z godłem Rzeczypospolitej Polskiej przez oddziały i jednostki

16) W brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 3 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 5.

17) Dodany przez art. 6 pkt 3 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 5.

18) Dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 6.

19) W brzmieniu ustalonym przez art. 20 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień

ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw

(Dz.U. Nr 120, poz. 1268), która weszła w życie z dniem 30 marca 2001 r.

20) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.

21) Obecnie: minister właściwy do spraw transportu, zgodnie z art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 22 i art. 27 ustawy

z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 159, poz.

1548, Nr 162, poz. 1568 i Nr 190, poz. 1864, z 2004 r. Nr 19, poz. 177, Nr 69, poz. 624, Nr 91,

poz. 873, Nr 96, poz. 959, Nr 116, poz. 1206, Nr 238, poz. 2390 i Nr 273, poz. 2702 oraz z 2005

r. Nr 17, poz. 141, Nr 33, poz. 288, Nr 155, poz. 1298 i Nr 169, poz. 1414 i 1417).

CKancelaria Sejmu s. 5/8

2006-12-20

Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej podczas oficjalnych uroczystości poza

granicami państwa oraz w kontaktach międzynarodowych na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej, uwzględniając charakter uroczystości.

Art. 9.

1. Flagę państwową z godłem Rzeczypospolitej Polskiej3) podnoszą polskie statki

morskie jako banderę, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami

szczególnymi; ponadto do bandery stosuje się prawo i zwyczaje międzynarodowe.

2. Statki morskie pełniące specjalną służbę państwową podnoszą także flagę oznaczającą

pełnienie tej służby.

3.22) Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej ustala wzory flag na oznaczenie

pełnionej specjalnej służby państwowej oraz okoliczności i warunki ich podnoszenia.

Art. 10.

Przepisy wydane na podstawie ustawy mogą przewidywać obowiązek podnoszenia

flagi państwowej Rzeczypospolitej Polskiej3) także w innych wypadkach niż określone

w art. 7-9.

Art. 11.23)

1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić

żałobę narodową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rozporządzenie w

szczególności powinno określać przyczyny wprowadzenia oraz czas trwania żałoby

narodowej, uwzględniając uwarunkowania kulturowe i historyczne oraz przyjęte

w tym zakresie zwyczaje.

2. W czasie trwania żałoby narodowej flagę państwową opuszcza się do połowy

masztu.

Art. 12.

1. Hymnem państwowym Rzeczypospolitej Polskiej3) jest "Mazurek Dąbrowskiego".

2. Tekst literacki hymnu państwowego zawiera załącznik nr 4.

3. Tekst muzyczny hymnu państwowego w układach: na jeden głos, na fortepian

oraz na głos i fortepian zawiera załącznik nr 5.

4. Minister Kultury i Sztuki24) zatwierdza tekst muzyczny hymnu państwowego w

układach: na zespoły chóralne, instrumentalne i instrumentalno-wokalne.

Art. 13.

1. Hymn państwowy wykonuje się lub odtwarza publicznie w układach, o których

mowa w art. 12.

22) Ze zmianami wprowadzonymi przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 2, i art. 43 pkt

2 ustawy wymienionej jako pierwsza w odnośniku 1.

23) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 1.

24) Obecnie: minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, zgodnie z art. 4

ust. 1, art. 5 pkt 9 i art. 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 21.

CKancelaria Sejmu s. 6/8

2006-12-20

2.25) Publicznie hymn państwowy wykonuje się lub odtwarza w szczególności w czasie

uroczystości oraz świąt i rocznic państwowych.

3. (uchylony).26)

Art. 14.

1. Podczas wykonywania lub odtwarzania hymnu państwowego obowiązuje zachowanie

powagi i spokoju. Osoby obecne podczas publicznego wykonywania lub

odtwarzania hymnu stoją w postawie wyrażającej szacunek, a ponadto mężczyźni

w ubraniach cywilnych - zdejmują nakrycia głowy, zaś osoby w umundurowaniu

obejmującym nakrycie głowy, niebędące w zorganizowanej grupie - oddają honory

przez salutowanie. Poczty sztandarowe podczas wykonywania lub odtwarzania

hymnu oddają honory przez pochylenie sztandaru.

2. Przepisy wydane na podstawie ustawy określają zachowanie się osób w umundurowaniu,

występujących w zorganizowanej grupie.

Art. 15.27)

Godło i barwy Rzeczypospolitej Polskiej są umieszczane, a hymn Rzeczypospolitej

Polskiej wykonywany lub odtwarzany w sposób zapewniający im należną cześć i

szacunek.

Art. 16.28)

1. Symbole Rzeczypospolitej Polskiej nie mogą być umieszczane na przedmiotach

przeznaczonych do obrotu handlowego.

2. Dozwolone jest umieszczanie na przedmiotach przeznaczonych do obrotu handlowego

godła lub barw Rzeczypospolitej Polskiej w formie stylizowanej lub artystycznie

przetworzonej.

Art. 16a.29)

Pieczęcią Rzeczypospolitej Polskiej jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła średnicy

77 mm, zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej

Polskiej, a w otoku napis "Rzeczpospolita Polska".

Art. 16b.29)

1. Pieczęcią Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła

średnicy 62 mm, zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła

Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis "Sejm Rzeczypospolitej Polskiej".

2. Pieczęcią Senatu Rzeczypospolitej Polskiej jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła

średnicy 62 mm, zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła

Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis "Senat Rzeczypospolitej Polskiej".

25) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 5 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 6.

26) Przez art. 1 pkt 5 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 6.

27) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 6.

28) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 6.

29) Dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy wymienionej jako druga w odnośniku 1.

CKancelaria Sejmu s. 7/8

2006-12-20

3. Pieczęcią Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jest metalowa, tłoczona pieczęć

okrągła średnicy 62 mm, zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła

Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis "Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej".

Art. 16c.29)

1. Urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku

wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający

nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci.

2. Urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek

samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1,

zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej

Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa. Odcisk pieczęci

z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach

z zakresu administracji rządowej.

3. Urzędowej pieczęci używają podmioty, o których mowa w art. 2a.

Art. 16d.29)

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wymiary oraz sposób używania i

strzeżenia urzędowych pieczęci, a także tryb zamawiania i sposób wyrobu urzędowych

pieczęci oraz nadzór nad ich wyrobem, uwzględniając w szczególności konieczność

zapobieżenia utracie urzędowych pieczęci przez uprawnione podmioty.

Art. 17.30)

1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia:

1) wydaje przepisy przewidziane w art. 10 oraz art. 14 ust. 2,

2) może ustalać zasady obchodów świąt i rocznic państwowych oraz innych

uroczystości o zasięgu państwowym lub lokalnym

- biorąc pod uwagę uwarunkowania kulturowe i historyczne oraz przyjęte w

tym zakresie zwyczaje, kierując się w szczególności potrzebami społeczności

lokalnych.

2. Minister Obrony Narodowej określi, w drodze zarządzenia, sposób i okoliczności

stosowania symboli Rzeczypospolitej Polskiej w jednostkach Sił Zbrojnych

Rzeczypospolitej Polskiej, uwzględniając rodzaj jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej

Polskiej.

Art. 18.31)

Traci moc dekret z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej

Ludowej oraz o pieczęciach państwowych (Dz.U. Nr 47, poz. 314, z 1956 r. Nr 7,

30) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 6.

31) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o zmianie niektórych przepisów

prawa karnego i prawa o wykroczeniach (Dz.U. Nr 23, poz. 100), która weszła w życie z

dniem 1 lipca 1985 r.

CKancelaria Sejmu s. 8/8

2006-12-20

poz. 43 oraz z 1957 r. Nr 10, poz. 42)32) w części dotyczącej godła i barw Polskiej

Rzeczypospolitej Ludowej.

Art. 19.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.33)

USTAWA zawiera 5 załączników:

- Załącznik nr 1 - godło Rzeczypospolitej Polskiej

- Załącznik nr 2 - barwy Rzeczypospolitej Polskiej

- Załącznik nr 3 - flaga państwowa Rzeczypospolitej Polskiej

i flaga państwowa z godłem Rzeczypospolitej Polskiej

- Załącznik nr 4 - Hymn państwowy Rzeczypospolitej Polskiej (tekst)

- Załącznik nr 5 - Hymn państwowy Rzeczypospolitej Polskiej (zapis nutowy).

32) Dekret z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach

państwowych utracił moc z dniem 24 września 2005 r. na podstawie art. 3 ustawy wymienionej

jako druga w odnośniku 1.

33) Ustawa została ogłoszona w dniu 11 marca 1980 r.

© Dział Programów i Promocji - Młodzieżowy Dom Kultury nr 2 w Lublinie