Symbole Lublina

MDK 2
powrót

Elżbieta Żurek
Sławomir Jacek Żurek

Bramy Lublina
Szlakiem architektonicznych symboli wielokulturowości Lublina
Scenariusz interdyscyplinarnej wycieczki dydaktycznej dla klas ponadgimnazjalnych

Uwagi wstępne

Wycieczka będzie przygotowana metodą projektu, do którego należy zaangażować nauczycieli kilku przedmiotów. Poszczególne jej etapy zostają opracowane w kilku aspektach, co wymaga aktywności kolejno wszystkich uczniów prezentujących przydzielone im zagadnienia. Dlatego bardzo ważne są działania przygotowawcze, np. według zaproponowanego poniżej planu. Ze względu na wielość tematów i odległości należy przewidzieć na wycieczkę odpowiednio dużo czasu. Dobrze byłoby też przygotować plakat zachęcający do udziału w wycieczce uczniów z innych klas.

Cele operacyjne
Uczeń:

  • wybiera obiekty architektoniczne wyznaczające trasę wycieczki;
  • szuka informacji na temat wybranych obiektów (ich historii i architektury);
  • zbiera wiadomości dotyczące niegdysiejszych mieszkańców Lublina (różnych religii, wyznań i narodów);
  • zdobywa wiedzę o ekosferze i topografii Lublina;
  • przygotowuje wystąpienia na dany temat;
  • uczestniczy w wycieczce;
  • dokumentuje przebieg działań (dziennik wycieczki, zdjęcia, film itp.);
  • organizuje wystawę opracowanych na wycieczce materiałów.

Środki dydaktyczne

  • aparat fotograficzny
  • kamera
  • notatnik

Działania przygotowawcze

1. Lekcja sztuki lub wiedzy o kulturze

Etap pierwszy polega na wyborze przez uczniów obiektów architektonicznych, które powinny się znaleźć na trasie wycieczki. Ze względu na ograniczenia czasowe należy wziąć pod uwagę obiekty najbardziej znaczące dla historii i kultury miasta. Mogą to być przykładowo trzy bramy miejskie, które dla potrzeb doraźnych działań edukacyjnych staną się symbolem trzech kultur i tradycji religijnych: Brama Trynitarska (np. katolicyzmu), Brama Krakowska (np. protestantyzmu), Brama Grodzka (np. prawosławia). Każdej z nich podporządkowana zostaje jedna świątynia reprezentująca konkretne wyznanie chrześcijańskie Bramie Trynitarskiej - katedra rzymskokatolicka św. Jana; Bramie Krakowskiej - kościół ewangelicki Trójcy Świętej, Bramie Grodzkiej - katedra prawosławna Przemienienia Pańskiego. Oprócz wymienionych sześciu obiektów można uwzględnić jeszcze: ratusz, jako siedzibę instytucji odpowiedzialnych za organizację społeczno-polityczną miasta, a także obszar miejski wokół zamku, tzw. Podzamcze, wraz z nieistniejącą dziś synagogą Macharszala - symbolem obecności Żydów w obszarze miejskim (widocznym punktem odniesienia dla tych działań będzie Zamek Lubelski).
Nauczyciel sztuki dzieli klasę na osiem grup. Każda z nich przygotowuje informacje z zakresu historii sztuki na temat poszczególnych obiektów architektonicznych:

  • grupa pierwsza - Brama Trynitarska;
  • grupa druga - Brama Krakowska;
  • grupa trzecia - Brama Grodzka;
  • grupa czwarta - katedra rzymskokatolicka św. Jana;
  • grupa piąta - kościół ewangelicki Trójcy Świętej;
  • grupa szósta - katedra prawosławna Przemienienia Pańskiego;
  • grupa siódma - Ratusz Miejski;
  • grupa ósma - synagoga Macharszala.

Zadaniem grup jest opracowanie pięciominutowych wystąpień charakteryzujących powyższe obiekty (do zaprezentowania w trakcie wycieczki) i wybór przewodnika.

Lekcja historii

Etap drugi wiąże się z przygotowaniem najważniejszych informacji z zakresu dziejów miasta i zamieszkujących je wspólnot narodowych i wyznaniowych:

  • grupa pierwsza - Polaków;
  • grupa druga - Rosjan;
  • grupa trzecia - Niemców;
  • grupa czwarta - Żydów;
  • grupa piąta - katolików;
  • grupa szósta - prawosławnych;
  • grupa siódma - protestantów;
  • grupa ósma - przedstawicieli wszystkich innych narodów i religii.

Zadaniem grup jest opracowanie pięciominutowych wystąpień charakteryzujących powyższe grupy mieszkańców (do zaprezentowania w trakcie wycieczki) i wybór przewodnika.
Można zasugerować uczniom, by wybrali jedną znaną z historii postać reprezentatywną dla danej społeczności (jest nią np. Józef Czechowicz, Meir Szapira, Juliusz Veter itp.) i na podstawie biogramu omówili obecność tejże społeczności w dziejach miasta.

Lekcja biologii i geografii

Etap trzeci to opracowanie informacji z zakresu przyrody, związanych z umiejscowieniem Lublina w ekosferze. Ta część projektu realizowana jest pod kierunkiem nauczyciela biologii we współpracy z geografem, który, uwzględniając topografię i biosferę miasta, wspólnie z uczniami opracuje całościowo trasę wycieczki oraz szkicuje mapę.
Zadaniem grup jest przygotowanie pięciominutowych wystąpień charakteryzujących obydwie kwestie (do zaprezentowania w trakcie wycieczki) i wybór przewodnika.

Przebieg wycieczki

1. Wędrówkę można rozpocząć od ratusza, gdzie nauczyciel kreśli krótki zarys historii miasta. Następnie wytypowany na lekcji uczeń omawia architekturę tego obiektu.
2. Z Placu Łokietka uczniowie przechodzą ulicą Królewska do Bramy Trynitarskiej, gdzie zostaje przedstawiona historia i architektura wieży przykatedralnej, a także podane informacje na temat sławnych przedstawicieli ludności polskiej zamieszkującej Lublin. W trakcie zwiedzania katedry zapoznają się z jej architekturą oraz słuchają o wybitnych lubelskich katolikach.
3. Następnie uczniowie przechodzą przez Stare Miasto do Bramy Grodzkiej, w okolicach której zostają podane informacje o jej architekturze, a także o Rosjanach i innych niegdysiejszych mieszkańcach Lublina (patrz lekcja historii – grupa ósma).
4. Na wzgórzu zamkowym, skąd rozciąga się widok na miejsce, gdzie przed wojną stała synagoga Macharszala, wytypowany uczeń opowiada o niej i o Żydach lubelskich – wyznawcach judaizmu.
5. Ulicą Zamkową następuje przejście na ulicę Ruską, do katedry prawosławnej, w której zostaje zaprezentowana jej architektura, a także lubelska społeczność prawosławnych.
6. Idąc wzdłuż rzeki Czechówki, uczestnicy wycieczki robią dwa postoje, podczas których dowiadują się o topografii i biosferze Lublina.
7. Wycieczkę kończy dojście ulicą 3-Maja do kościoła ewangelickiego znajdującego się przy ul. I Armii Wojska Polskiego i zapoznanie z historią lubelskich protestantów, a następnie przejście Krakowskim Przedmieściem przez Plac Litewski do Bramy Krakowskiej, gdzie następuje opowieść o niemieckich obywatelach Lublina.

Ewaluacja

Wycieczkę można udokumentować poprzez gromadzenie materiału faktograficznego (notatki z wycieczki) oraz zdjęciowego (fotografie lub film), zaprezentowanie ich przygotowanej przez uczniów wystawie.