Pakiet Edukacyjny

MDK 2
powrót

Dorota Borek-Chudek
Ewa Sękowska

Formy spędzania wolnego czasu - profilaktyka uzależnień
Aktywność pozalekcyjna uczniów (*)
Scenariusz lekcji-warsztatów dla klas ponadgimnazjalnych

Uwagi wstępne

Celem zajęć jest tzw. profilaktyka pozytywna, która służy ukierunkowaniu młodzieży na bezpieczne formy aktywności, a także wzmacnianiu poczucia własnej wartości uczniów i podnoszeniu ich samooceny, co daje możliwość przeciwstawiania się presji rówieśniczej dotyczącej szkodliwych zachowań (w tym picia alkoholu). Po zakończeniu cyklu warsztatów można zaproponować młodzieży zorganizowanie przez nich spotkania z rówieśnikiem, który jest znany w lokalnym środowisku jako osoba osiągająca sukcesy.

Wszystkie materiały będące efektem twórczej pracy uczniów zostaną umieszczone w gazetce szkolnej i (lub) na szkolnej stronie internetowej, co może stać się bodźcem dla innych do podjęcia korzystnej dla nich aktywności, a także ostrzeżeniem przed negatywnymi skutkami stosowania używek.

Znaczenie dobrej organizacji wolnego czasu
- lekcja pierwsza

Cele operacyjne
Uczeń:

  • wypisuje formy spędzania wolnego czasu;
  • grupuje je ze wględu na ich następstwa, aktywizacji i użyteczność dla innych;
  • rozstrzyga w trakcie dyskusji słuszność swoich wyborów;
  • zgłasza pomysły dotyczące możliwości uzyskania informacji o placówkach oferujących zorganizowane zajęcia dla młodzieży w środowisku lokalnym.

Środki dydaktyczne

  • pojedyncze kartki (patrz p. 1)
  • kolorowe flamastry
  • arkusze szarego papieru z narysowaną tabelą (załącznik nr 1, 2 i 3)
  • klej lub pineski do przyczepienia kartek na arkuszach papieru

Przebieg zajęć

  1. Nauczyciel dzieli uczniów na grupy, których zadaniem jest wypisanie flamastrami, na oddzielnych kartkach, form spędzania przez nich czasu wolnego (każda forma osobno; potrzebne będą po trzy kartki z tym samym zapisem, do trzech kolejnych klasyfikacji).
  2. Po wykonaniu tego zadania liderzy grup odczytują zapisy, po czym poszczególne zespoły wymieniają się zapisanymi kartkami (do pierwszej klasyfikacji).
  3. Następnie nauczyciel rozdaje grupom po arkuszu szarego papieru (albo kartonu) z narysowaną tabelą (wzór tabeli w załączniku nr 1), a uczniowie przytwierdzają otrzymane karteczki w odpowiednich miejscach, klasyfikując zapisane formy jako korzystne lub niekorzystne.
  4. Podczas prezentacji wyników pracy młodzież wymienia uwagi, rozstrzyga wątpliwości, dyskutuje nad kwestiami spornymi.
  5. Te same działania uczniowie wykonują przy kolejnych klasyfikacjach - wg aktywizacji i wg użyteczności (tabele w załączniku nr 2 i 3), wykorzystując duplikaty karteczek.
  6. Następnie metodą "burzy mózgów" rozstrzygają, jak uzyskać rzetelne informacje o lokalnych placówkach oferujących zorganizowane zajęcia dla młodzieży.

Praca domowa

Zebranie informacji dotyczących zorganizowanych form aktywności pozalekcyjnej na terenie szkoły oraz poza nią (osiedlowy dom kultury, kluby sportowe itp.), uwzględniając rodzaje zajęć, czasu trwania, terminów, liczbę miejsc, kto prowadzi, możliwość i sposób zapisu, ewentualne opłaty itp. oraz nazwę, adres, telefon, stronę internetową placówki (jeśli nie jest to dana szkoła).

Załącznik nr 1
Tabela klasyfikująca formy spędzania wolnego czasu wg ich następstw

korzystne
niekorzystne
   

Załącznik nr 2
Tabela klasyfikująca formy spędzania wolnego czasu wg aktywizacji

aktywne
bierne
   

Załącznik nr 3
Tabela klasyfikująca formy spędzania wolnego czasu wg użyteczności dla innych

z nastawieniem na innych
z nastawieniem na siebie
   

Środowisko ucznia
i możliwe formy aktywności pozalekcyjnej
- lekcja druga

Cele operacyjne
Uczeń:

  • tworzy i prezentuje listę ofert spędzania wolnego czasu w szkole i poza nią;
  • proponuje sposoby przekazania tych informacji społeczności szkolnej;
  • przygotowuje sondaż wśród uczniów dotyczący popularności wymienionych na liście ofert spędzania wolnego czasu;
  • planuje sposób przeprowadzenia sondażu;
  • wybiera najlepszą wersję sondażu lub tworzy kompilację pomysłów.

Środki dydaktyczne

  • arkusze papieru
  • flamastry

Przebieg zajęć

  1. Na podstawie informacji zebranych po poprzedniej lekcji uczniowie w grupach tworzą czytelną listę dostępnych im ofert spędzania wolnego czasu w szkole i poza nią.
  2. Następnie lider jednej z grup prezentuje wyniki poszukiwań, a uczniowie pozostałych ewentualnie weryfikują podane informacje i uzupełniają je.
  3. Młodzież wspólnie decyduje, w jaki sposób przygotowaną listę udostępnić społeczności szkolnej (np. umieszczając ją w gazetce szkolnej, na tablicy informacyjnej czy szkolnej witrynie internetowej).
  4. Następnie w grupach przygotowuje sondaż na temat korzystania przez uczniów szkoły z ofert spędzania wolnego czasu (zamieszczonych na liście), a także planuje taki sposób jego przeprowadzenia, aby uzyskać jak najbardziej wiarygodne informacje. (Walorem przeprowadzenia takiego sondażu jest możliwość zainteresowania ofertami tych, którzy do tej pory nie zwrócili na nie uwagi).
  5. Każda grupa przedstawia wyniki swoich przemyśleń, po czym uczniowie wybierają wersję ich zdaniem najlepszą lub tworzą kompilację.

Praca domowa

Przeprowadzenie przygotowanego sondażu wśród uczniów swojej szkoły (np. każda grupa w jednej klasie) i opracowanie jego wyników. (Wybrane osoby lub ochotnicy robią następnie podsumowanie całości sondażu, tworząc ranking ofert, umieszczony w widocznym miejscu w szkole oraz na szkolnej witrynie internetowej po zakończeniu cyklu lekcji).

Aktywny tryb życia przeciwwagą dla uzależnień
- lekcja trzecia

Cele operacyjne
Uczeń:

  • przedstawia wyniki sondażu w postaci rankingu ofert i dokonuje ich interpretacji;
  • wypisuje konsekwencje używania środków psychoaktywnych: alkoholu, nikotyny i narkotyków;
  • opracowuje, a następnie prezentuje w szkolnej gazetce lub na szkolnej stronie internetowej efekty wspólnej pracy;
  • uczestniczy w "burzy mózgów" na temat sposobów zachęcania młodych ludzi do aktywnego spędzania wolnego czasu;
  • wypełnia ankietę ewaluacyjną.

Środki dydaktyczne

  • prezentacja multimedialna (laptop, rzutnik multimedialny)
  • tablica
  • arkusze papieru
  • flamastry

Przebieg zajęć 1.

  1. Osoby podsumowujące całość sondażu przedstawiają powstały ranking ofert, po czym następuje wspólna próba jego interpretacji (wykorzystująca uwagi uczestników przeprowadzonych badań), która wskazuje na przyczyny takich, a nie innych rezultatów.
  2. Każdy uczeń losuje karteczkę, przyporządkowującą go do jednej grupy, zajmującej się konkretnym środkiem psychoaktywnym: alkoholem, nikotyną lub narkotykami. Zadaniem uczniów jest zastanowienie się nad możliwymi konsekwencjami używania danego środka przez młodych ludzi w sferze ich aktywności. Swoje spostrzeżenia zapisują na arkuszu szarego papieru.
  3. Wyznaczona osoba z każdej grupy omawia umieszczone w widocznym miejscu wyniki pracy, a pozostali uczniowie wraz z nauczycielem uzupełniają bądź korygują poczynione obserwacje. (Później ochotnicy opracują tabelę zawierającą zestawienie spostrzeżeń i umieszczą ją w gazetce szkolnej w artykule podsumowującym warsztaty, a także na szkolnej stronie internetowej).
  4. Nauczyciel przeprowadza wśród młodzieży dyskusję ("burza mózgów") na temat sposobów zachęcania młodych ludzi do aktywnego spędzania wolnego czasu.
  5. Na zakończenie cyklu zajęć uczniowie wypełniają ankietę ewaluacyjną (załącznik).

Załącznik
Ankieta ewaluacyjna

Uzupełnij podane zdania:

1. Na tych zajęciach dowiedziałem/dowiedziałam się, że . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2. Teraz już wiem, że wolny czas zwykle spędzam na . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3. Interesuję się . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. .
4. Biorąc pod uwagę moje zainteresowania, mogę uczestniczyć w . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
5. Wiem, że zażywanie środków psychoaktywnych (alkohol, papierosy, narkotyki) wpływa na . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
6. Na spotkanie z moim rówieśnikiem, który osiągnął sukces, zaprosiłbym/zaprosiłabym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

*Drugie miejsce w konkursie na scenariusz lekcji poświęconej profilaktyce alkoholowej zorganizowanym w 2006 roku przez Młodzieżowy Dom Kultury nr 2 w Lublinie. Scenariusz po przygotowaniu przez redakcję "Zeszytów Szkolnych" do publikacji został także zamieszczony na stronie internetowej MDK 2 w Lublinie.