Pakiet Edukacyjny

MDK 2
powrót

Grażyna Modrzewska

Smutne skutki uzależnienia (*)
Scenariusz lekcji wychowawczej

Cele operacyjne
Uczeń:

  • za pomocą środków pantomimicznych lub rysunków przedstawia treść powiedzeń dotyczących alkoholu;
  • szuka powiązań między przedstawionymi powiedzeniami;
  • wymienia przyczyny sięgania po alkohol przez młodzież;
  • ocenia rady dotyczące picia alkoholu w opisanych sytuacjach;
  • dyskutuje na temat ocen przedstawionych przez grupy;
  • odczytuje ostrzeżenia przed problemem alkoholowym;
  • na podstawie zwierzeń umieszczonych na stronie internetowej poznaje, jaki wpływ na życie ludzkie może mieć alkohol;
  • poznaje możliwości pomocy w wypadku problemów związanych z alkoholem;
  • wypełnia ankietę ewaluacyjną.

Środki dydaktyczne

  • pudełko karteczkami w trzech kolorach do podziału na grupy (tylko przy sposobie opisanym w p. 1)
  • kartki z zapisanymi powiedzeniami na temat akoholu (przykładowe powiedzenia w załączniku nr 1)
  • kartki z opisem sytuacji, w których doradzane jest wypicie alkoholu (przykładowe opisy w załączniku nr 2)
  • plansza z ostrzeżeniami przed problemem alkoholowym (załącznik nr 4)
  • plansza z "drogowskazami pomocy" (załącznik nr 5)
  • ankieta ewaluacyjna (załącznik nr 6)

Przebieg zajęć

  1. Uczniowie zostają podzieleni na trzy grupy (np. każdy wyciąga z pudełka karteczkę w jednym z kolorów: żółtym, czerwonym lub zielonym, będącym oznaczeniem danego zespołu), które wyłaniają swoich reprezentantów - najlepiej mających zdolności plastyczne lub aktorskie.
  2. Wybrane osoby otrzymują kartki z dwoma powiedzeniami dotyczącymi alkoholu (załącznik nr 1) do odgadnięcia przez grupę na podstawie jego rysunków lub gestów (zabawa w tzw. kalambury).
  3. Po krótkiej chwili zastanowienia reprezentanci grup "pokazują" treść powiedzeń, a pozostali starają się jak najszybciej je odgadnąć. Po odgadnięciu zostają zapisane na tablicy (można też wcześniej przygotować zapisy na oddzielnych kartonach i sukcesywnie je odsłaniać).
  4. Uczniowie zastanawiają się, co łączy zaprezentowane stwierdzenia (wszystkie one mówią o możliwych skutkach picia alkoholu).
  5. Następnie nauczyciel przeprowadza ćwiczenie polegające na kończeniu przez uczniów zdania mówiącego o przyczynach picia alkoholu przez młodzież: "Młodzi piją, bo (aby, z powodu, gdyż itp.)"
  6. Każda grupa dostaje kartkę z opisem jakiejś sytuacji (załącznik nr 2). Po zapoznaniu się z nim uczniowie zastanawiają się, czy udzielona tam rada jest dobra i dlaczego, po czym głośno odczytują treść swojego opisu i przedstawiają przyjęte przez grupę stanowisko.
  7. Po wystąpieniu każdej grupy następuje dyskusja na temat przyjętej przez nią oceny. Jako ostatni, głos zabiera nauczyciel, ustosunkowując się do usłyszanych wniosków - prostuje je bądź uzupełnia (prawidłowa ocena wraz z wyjaśnieniami w załączniku nr 3).
  8. Nauczyciel stwierdza, że w społeczeństwie funkcjonuje wiele stereotypów, które ukazują alkohol jako złoty środek na przeróżne problemy. Dużo zła wyrządzają przy tym reklamy piwa, sugerujące młodzieży, że picie jest czymś wspaniałym, podczas gdy w rzeczywistości spożywanie alkoholu w młodym wieku lub częste w wieku dojrzałym prowadzi do zguby i katastrofy w życiu wielu ludzi.
  9. Po zawieszeniu planszy z ostrzeżeniami przed problemem alkoholowym (załącznik nr 4), uczniowie odczytują głośno kolejne z nich (odczytanie każdego dobrze jest poprzedzić dźwiękiem dzwonka).
  10. Nauczyciel informuje, że po zauważeniu któregoś z sygnałów u siebie, swoich bliskich lub przyjaciół, należy natychmiast rozpocząć próby ograniczenia lub zaprzestania picia. Gdyby okazało się, że osoba nie może z tym skończyć, należy przyjąć do wiadomości, że jest uzależniona i szukać pomocy.
  11. Nauczyciel demonstruje drogowskazy pokazujące, gdzie osoby uzależnione i ich rodziny (problem alkoholowy nigdy nie dotyczy tylko samego uzależnionego) mogą tę pomoc znaleźć (załącznik nr 5), a następnie kieruje uczniów na stronę internetową http://www.mdk2.lublin.pl/alkohol i zamieszczone na niej zwierzenia osób, które na swojej drodze życiowej zetknęły się z problemem alkoholowym (zakładka My już wiemy).
  12. Na koniec zajęć uczniowie wypełniają ankietę ewaluacyjną (załącznik nr 6).

Załącznik nr 1
Powiedzenia o alkoholu
(do tzw. kalamburów)

  • Po winie rozum w głowie ginie.
  • Wódka rozwiązuje języki, ale plącze nogi.
  • Pij wodę jak wół, a wino jak król.
  • Wódka rozwesela pijaka i zasmuca jego rodzinę.
  • Kto wódkę pije, ten niedługo żyje.
  • Od wódki rozum krótki.

Załącznik nr 2
Sytuacje do oceny

Załącznik nr 3
Prawidłowa ocena rad wraz z wyjaśnieniami
(do wykorzystania przez nauczyciela)

Sytuacja pierwsza
Zła rada. Traktowanie alkoholu jako środek nasenny jest błędem. Zaśnięcie po spożyciu alkoholu to wynik jego toksycznego działania na mózg (rodzaj zatrucia). Sen nie jest wówczas naturalny (fizjologiczny), a człowiek nie wypoczywa w sposób właściwy.

Sytuacja druga
Zła rada. Picie alkoholu w młodym wieku zawsze niesie ze sobą ryzyko uzależnienia. Doraźne negatywne skutki to słabsze lub mocniejsze zatrucie organizmu będącego w fazie rozwoju, a objawiające się złym samopoczuciem, wymiotami, zachwianiem równowagi, nieprzewidzianymi w skutkach zachowaniami (np. wskutek agresji wywołanej alkoholem, czy odwrotnie - zbytniej uległości), a także problemy szkolne. Ponadto szukanie pomocy w alkoholu zawsze jest ucieczką od problemu, postawą która niczego nie rozwiązuje, a prowadzi do frustracji i jeszcze bardziej komplikuje sytuację danej osoby. Dobrą radą byłoby podpowiedzenie Zuzce, np. żeby zapisała się na kurs tańca, co pozwoli jej zdobyć trochę pewności siebie.

Sytuacja trzecia Zła rada.
Chwilowe odprężenie, jakiego doznają niektóre osoby po spożyciu alkoholu, odrywa je od problemów życiowych na bardzo krótko, problemy te pozostają bowiem nierozwiązane, co więcej, nawarstwiają się i często jeszcze bardziej komplikują. Po wytrzeźwieniu przychodzi większe napięcie i niepokój. Dalsze sięganie po alkohol z myślą o ucieczce od nich grozi uruchomieniem mechanizmu „błędnego koła”, który prowadzi do uzależnienia i popadnięcia w bardzo trudne sytuacje. (informacje na podstawie www.zdrowie.med.pl)

Załącznik nr 4
Dzwonki ostrzegające przed problemem alkoholowym

NIEBEZPIECZEŃSTWO UZALEŻNIENIA OD ALKOHOLU POJAWIA SIĘ W CHWILI:
  • GDY PO ALKOHOL (NAWET NISKOPROCENTOWY) SIĘGA (NAWET RZADKO) DZIECKO LUB MŁODY CZŁOWIEK - PRZED 18 CZY NAWET 20 ROKIEM ŻYCIA.
  • GDY KTOŚ PIJE POMIMO SZKÓD SPOWODOWANYCH PRZEZ PICIE.
  • GDY KTOŚ JEDNORAZOWO WYPIJA WIĘKSZE ILOŚCI ALKOHOLU (NP. PIĘĆ DUŻYCH PIW LUB 1 WINO LUB ĆWIARTKĘ WÓDKI),
  • GDY KTOŚ REGULARNIE WYPIJA 2 PIWA LUB 2 LAMPKI WINA LUB KIELISZEK WÓDKI ALBO TEŻ ZACZYNA DZIEŃ OD PICIA ALKOHOLU,
  • GDY KTOŚ KLINUJE, CZYLI UŻYWA ALKOHOLU DO USUNIĘCIA PRZYKRYCH SKUTKÓW POPRZEDNIEGO PICIA
  • GDY KTOŚ PIJE ALKOHOL W SAMOTNOŚCI ORAZ W SYTUACJACH, GDY ODCZUWA ZMĘCZENIE, SMUTEK, BÓL FIZYCZNY CZY DUCHOWY
  • GDY Z POWODU PICIA KTOŚ ZANIEDBUJE SWOJE OBOWIĄZKI
  • GDY KTOŚ MA TRUDNOŚCI W PRZYPOMINANIU SOBIE, CO DZIAŁO SIĘ POPRZEDNIEGO DNIA W SYTUACJACH ZWIĄZANYCH Z PICIEM
  • GDY KTOŚ CHCE ZA POMOCĄ ALKOHOLU STŁUMIĆ POCZUCIE WINY I WYRZUTY SUMIENIA WYWOŁANE CZYNAMI POPEŁNIONYMI POD WPŁYWEM ALKOHOLU

(Na podstawie materiałów ze strony www.mdk2.lublin.pl)

Załącznik nr 5
Drogowskazy pomocy

Załącznik nr 6

 

*Trzecie miejsce w konkursie na scenariusz lekcji poświęconej profilaktyce alkoholowej zorganizowanym w 2006 r. przez Młodzieżowy Dom Kultury nr 2 w Lublinie. Scenariusz po przygotowaniu przez redakcję "Zeszytów Szkolnych" do publikacji został także zamieszczony na stronie internetowej MDK 2 w Lublinie.