Pakiet Edukacyjny

MDK 2
powrót

Elżbieta Żurek

Sławomir Jacek Żurek

 

Uwaga: narkotyki!

Scenariusz lekcji szóstej (luty)

Uwagi wstępne

Proponowany moduł lekcyjny koncentruje się wokół problematyki narkomanii w środowisku uczniowskim. Łączy on ze sobą informacje z różnych obszarów wiedzy - medycyny, psychologii i pedagogiki. Dlatego też wymaga dobrego przygotowania w oparciu o wiarygodne źródła podane w bibliografii. Jeden z uczniów opracowuje krótkie wystąpienie na temat historii narkotyków (patrz przypis nr 1).

Cele operacyjne

Uczeń:

  • Za pomocą barw przedstawia stopień nasilenia emocji pozytywnych i negatywnych w swoim życiu;
  • prezentuje krótki (5-10 minutowy) referat na temat historii narkotyków;
  • przedstawia wyniki szkolnych badań dotyczących problemu narkomanii wśród młodzieży;
  • uczestniczy w burzy mózgów dotyczącej skutków zażywania narkotyków;
  • za pomocą symbolicznego wykresu przedstawia dwie drogi radzenia sobie z emocjami;
  • przeprowadza debatę dramową pt. "Uwaga: narkotyki w szkole!", wchodząc w rolę przedstawicieli różnych środowisk związanych ze szkołą.

 

Środki dydaktyczne
  • kserokopie tekstu informującego o rodzajach narkotyków i skutkach ich zażywania (patrz punkt 3)
  • arkusze szarego papieru, kartki z bloku rysunkowego i flamastry
Przebieg zajęć

1. Na początku lekcji każdy uczeń na kartce z bloku rysunkowego przy użyciu kolorowych flamastrów wykonuje dowolny rysunek wyrażający stopień nasilenia emocji pozytywnych i negatywnych w jego życiu w ostatnim czasie. Barwy ciepłe mają oznaczać radość, ufność, życzliwość, zadowolenie itp.; zimne - ból, agresję, rozgoryczenie; czerń - zniechęcenie do życia, biel - zobojętnienie, znudzenie.

2. Nauczyciel informuje o zależności pomiędzy emocjami a zażywaniem narkotyków i spożywaniem alkoholu - każdy powinien mieć świadomość, iż bolesne emocje wraz z brakiem dojrzałości mogą stać powodem sięgnięcia po używki.

3. Jeden z uczniów prezentuje przygotowany w domu referat na temat historii narkotyków. W swoim wystąpieniu powinien uwzględnić podłoże kulturowe, a szczególnie obszar, skąd do Europy i Stanów Zjednoczonych trafiły narkotyki, a także ich błyskawiczną "karierę" po pierwszej wojnie światowej (ruch hippisów, mafijny charakter rynku narkotykowego, słabość psychiczna współczesnego człowieka) (1).

4. Druga grupa ankieterów (patrz lekcja pierwsza) przedstawia wyniki swoich badań dotyczących problemu narkomanii wśród młodzieży.

5. Uczniowie dostają kserokopie zawierające informacje na temat rodzajów narkotyków i skutków ich zażywania:

  • środki odurzające i uspokajające (opium, morfina, heroina, "kompot", brown sugar, metadon, marihuana, haszysz, olej haszyszowy, THC syntetyczne, barbiturany, benzodiazepiny); środki te zakłócają koordynację ruchową i zmieniają świadomość ;
  • środki działające pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy (kokaina, crack [lub rock], amfetamina, Ecstasy [lub Speed], kofeina) ; niektóre z tych środków traktowane są jako "narkotyki imprezowe" ; powodują wzrost niepokoju i aktywności ruchowej, rozdrażnienie i agresywność ;
  • środki halucygenne (LSD, grzyby halucynogenne, środki wziewne, opiaty, sterydy anaboliczne); powodują zmiany w postrzeganiu i odbiorze rzeczywistości (2).

W celu zwielokrotnienia zysku z nielegalnego handlu zwiększa się masę sprzedawanych narkotyków, stosując domieszki substancji obojętnych. To z kolei wymusza wzmocnienie tak spreparowanego środka innymi substancjami aktywnymi. To powoduje między innymi, że działanie tych środków jest nieprzewidywalne i zarazem bywa nieporównywalnie silniejsze od przewidywanego, a to każdorazowo zagraża nie tylko zdrowiu, ale i życiu.

Zażywanie środków psychoaktywnych prowadzi do wytworzenia przymusu ich przyjmowania. W pewnym momencie już nie dążenie do osiągnięcia stanu euforii czy nowych wizji, lecz potworny lęk przed wystąpieniem objawów spowodowanych brakiem w organizmie danego środka wymusza zabiegi zmierzające do jego zdobycia za wszelką cenę. Uzależnienie od środka psychoaktywnego przejawia się zmianą tolerancji - w celu uzyskania takiego samego efektu działania środka trzeba zażywać coraz większe dawki. Nie istnieją narkotyki wolne od ryzyka (3).

6. Uczniowie na podstawie powyższych informacji metodą burzy mózgów wskazują skutki zażywania narkotyków: zdrowotne, społeczne, moralne.

7. Nauczyciel wskazuje na to, iż branie narkotyków związane jest z ucieczką przed negatywnymi emocjami, wrogim światem lub pogonią za nieosiągalnym. Środki uspakajające są "ucieczką od", a stymulujące i halucynogenne "ucieczką do".

8. Uczniowie w grupach czteroosobowych rysują symboliczny wykres przedstawiający dwie drogi radzenia sobie z emocjami - pierwsza za pomocą narkotyków (jest to droga na skróty do uzyskania pożądanego efektu emocjonalnego, która w efekcie prowadzi do degeneracji osobowości, a niekiedy i śmierci fizycznej) i druga polegająca na rozwijaniu osobowości bez "wzmacniaczy" i "usypiaczy", którymi są alkohol i narkotyki (jest to żmudna droga wzrastania emocjonalnego, która prowadzi do coraz pełniejszego przeżywania rzeczywistości).

9. Uczniowie przeprowadzają debatę dramową pt. "Uwaga: narkotyki w szkole!", w której podzieleni na siedem zespołów zadaniowych (uczniowie, nauczyciele, rodzice, lekarze, policjanci, duchowni, psychologowie) starają się wskazać możliwości i formy współpracy różnych środowisk szkolnych i pozaszkolnych ze szkołą. Ich planowane działania miałyby służyć stworzeniu projektu profilaktycznego przeciwdziałającego narkomanii w szkole.

10. Prowadzący debatę zapisuje na tablicy zebrane pomysły, tworząc w ten sposób pierwszą część szkolnego pakietu profilaktycznego.

Praca domowa

Przynieś na następne zajęcia z cyklu poświęconego profilaktyce uzależnień przedmioty lub informacje, które pomogą Twoim kolegom poznać Twój świat, który jest dla Ciebie ciekawy i fascynujący.

Patrz M. Karpiński, Historia narkotyków , "Newsweek", 24.10.2004, s. 24-25 lub Z. Juczyński, Narkomania. Podręcznik dla nauczycieli, wychowawców i rodziców , Warszawa, 2003, s. 19-23.

W tym celu można np. wykorzystać materiały zawarte we wspomnianym w przypisie nr 1 podręczniku Juczyńskiego.

Na podstawie Z. Juczyński, dz. cyt., s. 106-107.