Pakiet Edukacyjny

MDK 2
powrót

Elżbieta Żurek

Sławomir Jacek Żurek

 

Moda na niepalenie

Scenariusz lekcji piątej (styczeń)

Uwagi wstępne

Lekcja ta ma na celu promowanie zdrowego stylu życia i profilaktyki nikotynizmu. Wybrani uczniowie przygotowują przed lekcją nagranie głosów tzw. starych palaczy (mogą to być wypowiedzi np. propagujące palenie - uzyska się w ten sposób efekt groteskowy), inni na arkuszu szarego papieru wypisują niektóre substancje zawarte w dymie papierosowym (patrz np. załącznik nr 1), jeszcze inni, także na arkuszu szarego papieru, wypisują choroby związane z paleniem papierosów (patrz np. załącznik nr 2). Nauczyciel przygotowuje karteczki z informacjami na temat szkodliwości palenia (potrzebne do gry dydaktycznej - patrz punkt szósty w przebiegu zajęć oraz załącznik nr 3)

Cele operacyjne

Uczeń:

  • emituje nagrane wypowiedzi ludzi od dawna uzależnionych od papierosów;
  • odczytuje składniki dymu papierosowego;
  • rysuje poszczególne części ciała ludzkiego niszczone przez trucizny zawarte w papierosie;
  • zawiesza prace na korytarzu szkolnym;
  • przedstawia wyniki badań dotyczących palenia papierosów wśród rówieśników (patrz lekcja pierwsza);
  • dyskutuje na temat przyczyn sięgania po papierosa przez młodzież oraz sposobom zapobiegania temu zjawisku;
  • przygotowuje i przedstawia krótkie scenki dramowe, pokazujące, w jaki sposób odmawiać przy częstowaniu papierosem.

 

Środki dydaktyczne
  • nagrania głosów tzw. starych palaczy
  • wykaz niektórych składników dymu papierosowego
  • wykaz chorób związanych z paleniem papierosów
  • duże arkusze papieru i flamastry
  • koszyczek oraz karteczki z wypisanymi informacjami na temat szkodliwości palenia
Przebieg zajęć

1. Przygotowani wcześniej uczniowie emitują nagrane wypowiedzi tzw. starych palaczy, np. propagujące palenie papierosów. Muszą to być głosy "przepalone", charakterystyczne, przerywane atakami kaszlu (gdyby zaistniały trudności w nagraniu autentycznych palaczy, uczniowie mogą nagrać siebie, na zasadzie ćwiczenia dramowego).

2. Wybrani przed lekcją uczniowie omawiają wykaz szkodliwych składników dymu papierosowego.

3. Następnie w widocznym miejscu zostaje zawieszony arkusz papieru z wypisanymi wcześniej przez uczniów chorobami związanymi z paleniem papierosów.

4. Nauczyciel dzieli uczniów na grupy mające wykonać plakaty przedstawiające schemat ciała człowieka, na którym zamalują na czarno części organizmu niszczone przez trucizny zawarte w papierosie (wargi, język, przełyk, krtań, płuca itd.), a na żółto przebarwione przez nikotynę (np. palce, zęby, skóra na twarzy) (1).

5. Grupa ankieterów zajmująca się uzależnieniem nikotynowym przedstawia wyniki swoich badań.

6. Uczniowie losują karteczki z wypisanymi na nich informacjami (ciekawostkami) o szkodliwości palenia papierosów, np. "Palenie jest nazywane samobójstwem w zwolnionym tempie", "Papierosy są jedynym legalnie sprzedawanym środkiem rakotwórczym w Polsce i na świecie" (więcej takich informacji w załączniku nr 3), po czym głośno je odczytują (2).

7. Nauczyciel inspiruje dyskusję na temat: "Dlaczego młodzi sięgają po papierosa i jak temu zapobiegać?".

8. Na zakończenie lekcji uczniowie w dwuosobowych grupach przygotowują krótkie scenki dramowe pokazujące, w jaki sposób odmawiać przy częstowaniu papierosem, po czym wybrane grupy je przedstawiają.

Załącznik nr 1

Skład dymu tytoniowego (3)

Dym składa się z ponad 4000 związków chemicznych, z czego ponad 40 to substancje rakotwórcze, toksyczne, uszkadzające DNA, uszkadzające płód. Oto niektóre substancje zawarte w dymie papierosowym:

aceton - rozpuszczalnik, składnik farb i lakierów

amoniak - używany do czyszczenia toalet

arsen - stosowany jako popularna trutka na szczury i inne gryzonie
butan - gaz pędny, stosowany do wyrobu benzyny syntetycznej
chlorek winylu - związek używany do produkcji plastiku
ciała smołowate - odpowiedzialne za powstawanie nowotworów złośliwych u człowieka
cyjanowodór - gaz używany w komorach gazowych do masowego ludobójstwa
fenole - niszczą rzęski nabłonka wyściełającego oskrzela
formaldehyd - związek używany do konserwacji preparatów biologicznych (np. żab)
metanol - trucizna, składnik benzyn silnikowych
nikotyna - silna trucizna uzależniająca równie silnie jak kokaina czy heroina; podana dożylnie dawka nikotyny zawarta w jednym papierosie może zabić człowieka.
polon - pierwiastek radioaktywny, bardzo toksyczny
tlenek węgla - zmniejsza zawartość tlenu we krwi, składnik spalin, tzw. czad

Załącznik nr 2

Choroby związane z paleniem (4)

  • rak płuc
  • rak wargi, języka, jamy ustnej, przełyku, krtani
  • rak pęcherza moczowego
  • rak nerki
  • rak trzustki
  • przewlekłe zapalenie oskrzeli
  • gruźlica układu oddechowego
  • nadciśnienie tętnicze
  • zawał mięśnia sercowego i inne choroby serca
  • udar mózgu
  • wrzody żołądka i dwunastnicy
  • przepukliny jelitowe

Załącznik nr 3

Informacje o szkodliwości palenia papierosów (5)

  • Jedna kropla czystej nikotyny wpuszczona do oka królika, powoduje jego śmierć w ciągu kilku sekund.
  • Na całym świecie, co 10 sekund umiera palacz z powodu raka płuc, rozedmy, bronchitu, choroby serca.
  • Więcej ludzi umiera z powodu palenia papierosów, niż - łącznie - z powodu morderstw, wypadków samochodowych, AIDS, przedawkowania heroiny, kokainy, samobójstw, pożarów.
  • W zadymionym powietrzu znajdują się te same trucizny, które znajdowane są w pobliżu wysypiska odpadów toksycznych.
  • Matki, które palą powodują 26.000 rocznie nowych przypadków astmy wśród dzieci.
  • Udział w uszkodzeniu płodu ma również ojciec dziecka, jeśli pali w miesiącach poprzedzających zapłodnienie.
  • 70% palącej młodzieży chce rzucić palenie. Niestety, jak sami twierdzą nie mogą, gdyż nie wiedzą jak.
  • 70% młodzieży żałuje, że zaczęła palić.
  • Paląc papierosy zwiększasz ryzyko wystąpienia zawału serca i udaru mózgowego trzykrotnie.
  • U osób palących znacznie częściej niż u niepalących dochodzi do konieczności amputacji nóg (z powodu miażdżycy tętnic kończyn dolnych).
  • Papierosy mogą być źródłem impotencji u mężczyzn i zaburzeń płodności u kobiet. Palenie zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań w czasie stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych.
  • U kobiety palącej w czasie ciąży, mogą wystąpić zaburzenia w rozwoju płodu i w następstwie częstsze zgony noworodków.
  • Nie daj się nabrać na papierosy "light" lub "ultra-light". Badania naukowe wykazują, że palenie ich nie zmniejsza ryzyka wystąpienia zawału mięśnia sercowego.
  • Szacuje się, że średnia różnica długości życia między osobami niepalącymi a palaczami wynosi 15 lat.

(1) Prace umieszczają po lekcji na korytarzu szkolnym, tworząc w ten sposób szkolną galerię profilaktyki uzależnień.

(2) Karteczki te można później przypiąć lub przykleić do plakatów z galerii (patrz przypis nr 1).

(3) Informacje na podstawie: http:/ /niepalimy.w.interia.pl/index.htm

(4) Jw.

(5) Jw.