Pakiet Edukacyjny

MDK 2
powrót

Elżbieta Żurek

Sławomir Jacek Żurek

Co wiesz o używkach?

Problematyka uzależnień

Scenariusz lekcji pierwszej (wrzesień)

Uwagi wstępne

Zanim nauczyciel rozpocznie cykl lekcji poświęconych profilaktyce alkoholowej, nikotynowej, narkotykowej oraz dotyczącej innych typów uzależnień i agresji, sam powinien zajrzeć do najważniejszej literatury poświęconej tym zagadnieniom. Lista polecanych pozycji książkowych oraz artykułów znajduje się na stronie internetowej Młodzieżowego Domu Kultury nr 2 w Lublinie (www.mdk2.lublin.pl). Na pierwszej lekcji wychowawczej z tego cyklu uczniowie przygotowują ankietę na temat różnych form uzależnień współczesnej młodzieży. Na jej przeprowadzenie oraz opracowanie wyników mają najbliższy miesiąc (nauczyciel podaje listę lektur, mogących im w tym pomóc).

Cele operacyjne

Uczeń:

  • przygotowuje dla rówieśników z innych klas anonimową ankietę na temat uzależnień;
  • przedstawia propozycję ankiety;
  • weryfikuje poszczególne punkty w ankiecie;
  • uczestniczy w dyskusji na temat przyczyn popadania młodzieży w różne formy uzależnień.
Środki dydaktyczne
  • lista pomocniczych lektur (książek i artykułów) na temat uzależnień (www.mdk2.lublin.pl)
  • cztery typy karteczek z zapisanymi na nich zagrożeniami (alkoholizm, narkomania, nikotynizm, inne uzależnienia i agresja)
Przebieg zajęć

1. Uczniowie losują karteczki z zapisanymi na nich zagrożeniami, które dotykają wielu współczesnych młodych ludzi: alkoholizm, narkomania, nikotynizm, inne uzależnienia i agresja. Nauczyciel dzieli w ten sposób uczniów na cztery grupy zadaniowe:

  • grupa pierwsza - alkoholizm;
  • grupa druga - narkomania;
  • grupa trzecia - nikotynizm;
  • grupa czwarta - inne uzależnienia i agresja.

2. Następnie uczniowie pod kierunkiem nauczyciela przygotowują anonimową ankietę dla rówieśników z innych klas, którą przeprowadzą na grupie 100 respondentów. Poniżej przykładowe pytania:

  • alkoholizm (grupa pierwsza) - 1) kiedy dana osoba piła po raz pierwszy w życiu alkohol (piwo, wino, wódkę); 2) jak często robi to obecnie (np. codziennie, kilka razy w tygodniu, raz w tygodniu, kilka razy w miesiącu, raz w miesiącu, kilka razy do roku, raz w roku, wcale); 3) motywacje, czyli po co pije alkohol (np. dla przyjemności, by dobrze się bawić, dla towarzystwa, ze strachu, z powodu braku sensu życia); 4) okoliczności w jakich to robi (miejsca i sytuacje, np.: imprezy, prywatki, w szkole podczas przerwy, na podwórku, podczas uroczystości rodzinnych, na dyskotece, samotnie w domu, na wycieczce szkolnej); 5) czy kiedyś się upiła i do jakiego stopnia (np. miała chwiejny chód, zawroty głowy, nudności, straciła kontrolę nad swoim ciałem); 6) czy próbowała kiedykolwiek kupić alkohol; 7) w których dzielnicach danej miejscowości łatwo, a w których trudno kupić alkohol, 8) czy jest zdecydowana zaprzestać picia alkoholu - dlaczego?, 9) jakie działania mogą wpłynąć na ograniczenie picia przez młodzież (np. przestrzeganie przez sprzedawców zakazu sprzedaży nieletnim, zwiększona kontrola w domu, kontrola policyjna, zaprzestanie reklamy alkoholu); 10) własne uwagi;
  • narkomania (grupa druga) - 1) kiedy dana osoba brała po raz pierwszy w życiu narkotyki (np. marihuana, kokaina, amfetamina, Ecstasy, LSD, grzyby halucynogenne, środki wziewne, opiaty, sterydy anaboliczne); 2) jak często robi to obecnie (np. codziennie, kilka razy w tygodniu, raz w tygodniu, kilka razy w miesiącu, raz w miesiącu, kilka razy do roku, raz w roku, wcale); 3) motywacje, czyli po co bierze narkotyki (np. dla przyjemności, by dobrze się bawić, dla towarzystwa, ze strachu, z powodu braku sensu życia); 4) okoliczności w jakich to robi (miejsca i sytuacje, np.: imprezy, prywatki, w szkole podczas przerwy, na podwórku, podczas uroczystości rodzinnych, na dyskotece, samotnie w domu, na wycieczce szkolnej); 5) zmiany, które zauważyła w funkcjonowaniu organizmu po zażyciu narkotyków 6) skąd brała narkotyki - dostawała czy kupowała (od dealera, od kolegi, na targu, w sklepie, gdzieś indziej - gdzie?); 7) w których dzielnicach danej miejscowości łatwo, a w których trudno zdobyć narkotyki, 8) czy jest zdecydowana zaprzestać brania narkotyków - dlaczego?, 9) jakie działania mogą wpłynąć na ograniczenie brania narkotyków przez młodzież (np. zwiększona kontrola w domu, kontrola policyjna, akcje prewencyjne); 10) własne uwagi;
  • nikotynizm (grupa trzecia) - 1) kiedy dana osoba po raz pierwszy w życiu zapaliła papierosa; 2) jak często to robi (np. codziennie, kilka razy w tygodniu, raz w tygodniu, kilka razy w miesiącu, raz w miesiącu, kilka razy do roku, raz w roku, wcale); 3) motywacje, czyli po co pali papierosy (np. dla przyjemności, by dobrze się bawić, dla towarzystwa, ze strachu przed odrzuceniem przez kolegów, z powodu braku sensu życia); 4) okoliczności w jakich to robi (miejsca i sytuacje, np.: imprezy, prywatki, w szkole podczas przerwy, na podwórku, podczas uroczystości rodzinnych, na dyskotece, samotnie w domu, na wycieczce szkolnej); 5) stany, które odczuwa podczas palenia papierosów (np. satysfakcja, poczucie dorosłości, poczucie ważności); 6) czy próbowała kiedykolwiek kupić papierosy; 7) w których dzielnicach danej miejscowości łatwo, a w których trudno nieletnim kupić papierosy, 8) czy jest zdecydowana zaprzestać palenia papierosów - dlaczego?, 9) jakie działania mogą wpłynąć na ograniczenie palenia przez młodzież (np. przestrzeganie przez sprzedawców zakazu sprzedaży papierosów nieletnim, zwiększona kontrola w domu, kontrola policyjna, zaprzestanie reklamy papierosów); 10) własne uwagi;
  • inne uzależnienia i agresja (grupa czwarta): a) uzależnienie np. od telewizji, komputera i internetu, gier komputerowych, hazardu, seksualne - 1) czy dotyczy go któreś z powyższych uzależnień - które?; 2) w czym się wyraża to uzależnienie; 3) jak często myśli o tej czynności (np. ciągle, kilka razy dziennie, raz dziennie, kilka razy w tygodniu, raz w tygodniu, kilka razy w miesiącu, raz w miesiącu, kilka razy do roku, raz w roku, wcale); 4) jak często oddaje się tej czynności (np. kilka razy dziennie, raz dziennie, kilka razy w tygodniu, raz w tygodniu, kilka razy w miesiącu, raz w miesiącu, kilka razy do roku, raz w roku, wcale); 5) czy jest zdecydowana zerwać z tym uzależnieniem - dlaczego?, 6) jakie działania mogłyby zapobiegać tego typu uzależnieniu lub pomagać w zerwaniu z nim; b) agresja - 1) jak często zdarza się jej spotykać z czyjąś agresją, i z czyją? (rodziców, kolegów, rodzeństwa, nauczycieli, nieznajomych); 2) które z tych zachowań mogły mieć związek z używaniem przez te osoby alkoholu lub narkotyków; 3) czy zdarzają się jej zachowania agresywne; 4) czy są one wynikiem stosowania używek; 5) jakie działania mogłyby zapobiegać zachowaniom agresywnym lub pomagać w zerwaniu z nimi; 6) własne uwagi.

3. Poszczególne grupy przedstawiają propozycje swoich ankiet, a pozostali uczniowie oraz nauczyciel weryfikują je.

4. Wspólnie zastanawiają się, w jaki sposób przeprowadzić ankietę, aby respondentom zapewnić maksymalną anonimowość (by mogli być szczerzy), np.: umieścić ją na szkolnej stronie internetowej lub w ustalonym miejscu ustawić pudło (na podobieństwo urny wyborczej) na wypełnione kwestionariusze.

5. Nauczyciel podaje listę lektur, mogących pomóc w przeprowadzeniu ankiety i opracowaniu jej wyników.

Praca domowa

Przeprowadźcie przygotowaną przez swoją grupę ankietę, a następnie opracujcie jej wyniki. Pomocą mogą Wam służyć artykuły prasowe, np.: Dariusz Kucharski, Zaczynają pić już w szkole , "Super Express" 2004, nr 261, 06-07.11., s. 8-9; Violetta Krasnowska, Jarosław Knap, Narkotyk dla każdego , "Wprost" 2004, nr 12, s. 19-23.